ബറാഅത്ത് രാവ് : ഹഖീഖതു മുഹമ്മദിയ്യ(സ) എന്ന അനുഗ്രഹരാവ്

വിശുദ്ധ ഖുർആനിലെ സൂറത്തുദ്ദുഖാനിലെ പ്രാരംഭ വചനങ്ങൾ—"ഹാ-മീം. സ്പഷ്ടമായ ഗ്രന്ഥം സാക്ഷ്യം. നിശ്ചയമായും നാം അതിനെ ഒരു അനുഗൃഹീത രാവിൽ ഇറക്കിയിരിക്കുന്നു" എന്നത് ഇസ്‌ലാമിക ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ അത്യഗാധമായ രഹസ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള വാതിലുകളാണ്. ഈ വചനങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ‘അനുഗൃഹീത രാവ്’ (ലൈലതുൻ മുബാറക) കേവലം ഒരു കാലഗണനയോ ചരിത്രപരമായ ഒരു നിമിഷമോ മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, അത് അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഉൽപ്പത്തിയും മനുഷ്യരൂപത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയും തമ്മിലുള്ള നിഗൂഢമായ സന്ധിയാണ്. ശൈഖുൽ അക്ബർ മുഹിയുദ്ദീൻ ഇബ്നു അറബിയുടെ (റ) വീക്ഷണകോണിലൂടെ നോക്കുമ്പോൾ, ഈ രാത്രി പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്മാവായ ‘മുഹമ്മദീയ(സ) യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ’ അഥവാ ഹഖീഖതു മുഹമ്മദിയ്യ(സ)യുടെ ആവിഷ്കാരമായി മാറുന്നു.

പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ഈ രാത്രി ‘ലൈലത്തുൽ ഖദ്‌ർ’ ആണെന്നും ‘ലൈലത്തുൽ ബറാഅത്ത്’ ആണെന്നും തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ശൈഖുൽ അക്ബറി(റ)നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ തർക്കങ്ങൾ ബാഹ്യമായ വിതാനത്തിലാണ്. ആന്തരിക ജ്ഞാനത്തിന്റെ തലത്തിൽ, ഈ രാത്രി ജ്ഞാനിയുടെ ഹൃദയമാണ്, അത് അല്ലാഹുവിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ ഇറങ്ങിവരുന്ന വിശുദ്ധമായ പാത്രമാണ്.

ഖുർആനിലെ ‘ഹാ-മീം’ (حم) എന്ന അക്ഷരങ്ങൾ ഇലാഹീ ജ്ഞാനത്തിന്റെ അനന്തമായ സാഗരത്തിലേക്കുള്ള സൂചികകളാണ്. ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ‘അക്ഷരവിജ്ഞാനം’ (ഇൽമുൽ ഹുറൂഫ്) അനുസരിച്ച്, അക്ഷരങ്ങൾ കേവലം ശബ്ദങ്ങളല്ല, മറിച്ച് അവ അസ്തിത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളും ദിവ്യപ്രകാശത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളുമാണ്. ‘ഹാ’ എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ ‘അൽ-ഹയ്യ്’ (ജീവനുള്ളവൻ) എന്ന നാമത്തെയും, ‘മീം’ എന്നത് ‘അൽ-മലിക്’ (അധിപൻ) എന്ന നാമത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് നാമങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ബന്ധം സൃഷ്ടിപ്പും സംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള രഹസ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

ഇതിനെത്തുടർന്ന് വരുന്ന ‘അൽ-കിതാബുൽ മുബീൻ’ (സ്പഷ്ടമായ ഗ്രന്ഥം) പ്രപഞ്ചത്തെത്തന്നെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. അല്ലാഹു തന്റെ വാക്കുകളാൽ (കലിമതുല്ലാഹ്) പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനാൽ പ്രപഞ്ചം ഒരു വലിയ ഗ്രന്ഥമാണ്, അതിലെ ഓരോ സൃഷ്ടിയും ഓരോ അക്ഷരമാണ്.

ഈ ഗ്രന്ഥം സ്പഷ്ടമാണ് (മുബീൻ) എന്ന് പറയുന്നതിന്റെ അർത്ഥം, അത് സത്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതും അതേസമയം തന്നിൽത്തന്നെ വെളിപ്പെട്ടതുമാണ് എന്നാണ്. ആത്മ ജ്ഞാനികൾ ഈ പ്രപഞ്ചമാകുന്ന ഗ്രന്ഥത്തെ വായിക്കുമ്പോൾ, അവരിലെ അറിവ് പദവാക്യങ്ങളിൽ നിന്ന് യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിലേക്ക് (ഹഖീഖത് ) പരിവർത്തിതമാകുന്നു. ഈ വെളിപ്പെടുത്തലിന്റെ പശ്ചാത്തലമായിട്ടാണ് ‘അനുഗൃഹീത രാവ്’ (ലൈലതുൻ മുബാറക) കടന്നുവരുന്നത്.

‘ലൈൽ’ (രാത്രി): അദൃശ്യലോകങ്ങളുടെ പടിവാതിൽ

ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ദർശനത്തിൽ രാത്രി എന്നത് കേവലം വെളിച്ചത്തിന്റെ അഭാവമല്ല, മറിച്ച് അത് വെളിച്ചത്തിന്റെ ഉറവിടം മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് (ഗൈബ്). "രാത്രിയെ നാം ഒരു വസ്ത്രമാക്കിയിരിക്കുന്നു" എന്ന വചനത്തിന്റെ ആന്തരിക വിവക്ഷ, അത് അസ്തിത്വത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങളെ പുതപ്പിച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു എന്നാണ്. അല്ലാഹു രാത്രിയെ തന്റെ ‘അദൃശ്യമായ സത്ത’ (ദാത്) പോലെയാക്കി മാറ്റി. എങ്ങനെയാണോ അല്ലാഹുവിന്റെ സത്ത വെളിപ്പാടുകളുടെയും വിശേഷണങ്ങളുടെയും പുതപ്പിനുള്ളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്, അതുപോലെ ജ്ഞാനികളുടെ രാത്രികാല ആരാധനകൾ ലൗകിക ദൃഷ്ടികളിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

രാത്രി എന്നത് ഏകാന്തതയുടെയും (ഖൽവത്) പ്രണയത്തിന്റെയും സമയമാണ്. ഇബ്നു അറബി(റ) ‘അഹ്ലുൽ ലൈൽ’ (രാത്രിയുടെ ആളുകൾ) എന്ന് വിളിക്കുന്നവർ, പകൽ ലോകത്തിന്റെ ബഹളങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമായി രാത്രിയുടെ നിശബ്ദതയിൽ തങ്ങളുടെ പ്രേമഭാജനമായ നാഥനോട് രഹസ്യങ്ങൾ സംവദിക്കുന്നു. "എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും രാത്രിയാകുമ്പോൾ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നവൻ കള്ളം പറയുന്നവനാണ്; കാരണം ഓരോ പ്രേമിയും തന്റെ കാമുകനുമായി ഏകാന്തത തേടുമല്ലോ" എന്ന ദിവ്യവചനത്തെ ശൈഖ് തന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ നിരന്തരം ഉദ്ധരിക്കുന്നു. രാത്രിയുടെ ഇരുട്ട് ജ്ഞാനിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഒരു അദൃശ്യ പ്രകാശമാണ്; അവിടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിശ്ചലമാവുകയും ഹൃദയം ഉണരുകയും ചെയ്യുന്നു.

ബറകത്ത്’ എന്നാൽ വർദ്ധനവ്, സ്ഥിരത, വിശുദ്ധി എന്നൊക്കെ അർത്ഥമുണ്ട്. ഈ രാത്രിയെ ‘മുബാറക’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് അത് ഇലാഹിയായ അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രഭവകേന്ദ്രമായതിനാലാണ്. ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ അനുഗ്രഹം കേവലം പ്രതിഫലങ്ങളിലുള്ള വർദ്ധനവല്ല, മറിച്ച് ‘അറിവിലുള്ള വർദ്ധനവാണ്’. ഈ രാത്രിയിൽ അല്ലാഹു തന്റെ സവിശേഷമായ ജ്ഞാനങ്ങൾ (ഇൽമുല്ലദുൻയി ) ജ്ഞാനികളുടെ ഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് വർഷിക്കുന്നു. പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ഈ രാത്രിയെക്കുറിച്ച് വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ ശൈഖുൽ അക്ബർ ഇബ്നു അറബി(റ) തന്റെ ഫുതൂഹാത്തുൽ മക്കിയ്യയിൽ ഇതിന് സവിശേഷമായ ഒരു വ്യാഖ്യാനം നൽകുന്നു. അവിടുത്തെ വീക്ഷണത്തിൽ ലൈലത്തുൽ ഖദ്‌ർ എന്നത് വർഷം മുഴുവൻ കറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു രാത്രിയാണ്; അത് കേവലം ഒരു തീയതിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. എന്നാൽ ലൈലത്തുൽ ബറാഅത്ത് ആയുസ്സും വിധിക്രമങ്ങളും (അജ്‍ലും റിസ്‌ഖും) നിശ്ചയിക്കുന്ന സവിശേഷമായ ഒരു സന്ധിയാണ്. ഖുർആൻ ആകാശത്തു നിന്ന് ഇറങ്ങിയ രാത്രി ഈ രണ്ട് സവിശേഷതകളും ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ഒരു രാവായിരുന്നുവെന്ന് ശൈഖ് വിവരിക്കുന്നു. ഇതാണ് ‘മുബാറക’ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥവ്യാപ്തി.

‘ആ രാത്രി ആരാണ്?’: രാത്രിയുടെ ആൾരൂപം

സൂറത്തുദ്ദുഖാനിലെ ‘രാത്രി’ എന്നത് കേവലം ഒരു സമയമാണോ അതോ അതൊരു വ്യക്തിത്വമാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായത്. ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ദർശനത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു ആവിഷ്കാരം ‘ആ രാത്രി മുഹമ്മദ് നബി(സ്വ)യാണ്’ എന്നുള്ളതാണ്. ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ ലോകത്ത് ഓരോ സൃഷ്ടിയും ഓരോ അടയാളമാണ്. ഖുർആൻ ഇറക്കപ്പെട്ടത് ആരുടെ ഹൃദയത്തിലേക്കാണോ, ആ ഹൃദയമാണ് യഥാർത്ഥ ‘ലൈലതുൻ മുബാറക’.തിരുനബി(സ്വ)യുടെ പരിശുദ്ധമായ ഹൃദയം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങളെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ആത്മീയ പദാർത്ഥമാണ്. ഈ ഹൃദയം അത്രമേൽ വിശാലവും ശാന്തവുമായതിനാലാണ് അവിടെ ഖുർആൻ അതിന്റെ സമ്പൂർണ്ണതയോടെ ഇറങ്ങിയത്. അതുകൊണ്ട് ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ശിഷ്യന്മാരും വ്യാഖ്യാതാക്കളും വ്യക്തമാക്കുന്നു: "ഈ രാത്രി ഒരു വ്യക്തിയാണ്, അത് തിരുനബി(സ്വ)യുടെ സത്തയാണ്". ആ രാത്രിയിൽ നിന്നാണ് ലോകത്തിന് പ്രകാശം ലഭിക്കുന്നത്.ഇതുകൂടാതെ, സ്ത്രൈണതയുടെ തലത്തിൽ സയ്യിദത്തുനാ ഫാത്തിമ(റ)യെയും ‘ലൈലത്തുൽ ഖദ്‌ർ’ എന്നും ‘ലൈലതുൻ മുബാറക’ എന്നും ജ്ഞാനികൾ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.

ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ പ്രപഞ്ചവിജ്ഞാനീയത്തിൽ, അറിവിനെ വഹിക്കുന്ന ‘പാത്രം’ എപ്പോഴും സ്ത്രൈണതയുടെ പ്രതീകമാണ്. ഖുർആൻ എന്ന ദൈവീക വചനത്തെ വഹിക്കുന്ന രാത്രിയായി പ്രവാചക പുത്രിയായ ഫാത്തിമ(റ)യെ ജ്ഞാനികൾ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. സൃഷ്ടികൾക്ക് അവരുടെ പദവിയുടെ സത്തയെ (കുൻഹ്) ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതു കൊണ്ടാണ് അവരെ ‘രാത്രി’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവിടെ വ്യക്തമാകുന്നത്, രാത്രി എന്നത് കേവലം വെളിച്ചമില്ലായ്മയല്ല, മറിച്ച് എല്ലാ വെളിച്ചങ്ങളെയും തന്നിൽ സംവഹിക്കുന്ന ഒരു ‘അത്യുന്നതമായ നിശബ്ദത’ ആണെന്നാണ്.

"ഫീഹാ യുഫ്രഖു കുല്ലു അംരിൻ ഹക്കീം":

യുക്തിഭദ്രമായ വിധികളുടെ വേർതിരിക്കൽ

സൂറത്തുദ്ദുഖാനിലെ നാലാം വചനം, "അതിൽ യുക്തിഭദ്രമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വേർതിരിച്ചറിയിക്കപ്പെടുന്നു" , പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വ്യവസ്ഥാപിതമായ നടത്തിപ്പിന്റെ രഹസ്യമാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ വീക്ഷണത്തിൽ ഈ ‘തഫ്രീഖ്’ (വേർതിരിക്കൽ) നടക്കുന്നത് ‘അൽ-അമാ’ (അന്ധകാരമയമായ മേഘം) എന്ന ഉന്നതമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്നാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ അറിവിൽ എല്ലാം ഒന്നായിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന്, സൃഷ്ടിപ്പിന്റെ ലോകത്തേക്ക് വരുമ്പോൾ അവ ഓരോന്നായി വിഭജിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. ഈ രാത്രിയിൽ ആ വർഷത്തെ മരണം, ജനനം, ഭക്ഷണം, വിജയം, പരാജയം എന്നിവയെല്ലാം മലക്കുകൾക്ക് കൈമാറപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ശൈഖുൽ അക്ബറി(റ)നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് വെറുമൊരു ഓഫീസ് ജോലിയല്ല. മറിച്ച്, ഓരോ വസ്തുവും അതിന്റെ ശരിയായ സ്ഥാനത്തേക്ക് (ഹഖ് -അദ്ൽ ) എത്തിച്ചേരുന്ന പ്രക്രിയയാണിത്. ‘അംറ്’ (കല്പന) എന്ന വാക്കിനെ ഇബ്നു അറബി(റ) വിശദീകരിക്കുന്നത്, അത് അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഊർജ്ജമാണെന്നാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പനയില്ലാതെ ഒരണു പോലും ചലിക്കുകയില്ല. ആ കല്പനകൾ യുക്തിഭദ്രമായി (ഹകീം) വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന രാവാണിത്.

അല്ലാഹു തന്റെ വിധികൾ പുറപ്പെടുവിക്കുമ്പോൾ അത് നേരിട്ടല്ല, മറിച്ച് ‘മുഹമ്മദീയ(സ) പ്രകാശത്തിലൂടെയാണ്’ സൃഷ്ടികളിലേക്ക് എത്തുന്നത്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ‘ലൈലതുൻ മുബാറക’ എന്നത് വിധികളുടെ പ്രഭവകേന്ദ്രമാണ്. ആ രാത്രിയിൽ ജ്ഞാനികൾ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ വിധികൾ സന്തോഷകരമാക്കാനാണ്. "ദുരന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് നാം അല്ലാഹുവിൽ അഭയം തേടുന്നു" എന്ന് പറയുമ്പോൾ, ഈ രാത്രിയിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിധികളിലെ കാരുണ്യത്തെയാണ് നാം ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത്.‘

അംറൻ മിൻ ഇൻദിനാ’ നമ്മുടെ പക്കൽ നിന്നുള്ള ഒരു കല്പനയായിക്കൊണ്ട്" എന്ന വചനത്തിലെ ‘ഇൻദിനാ’ (നമ്മുടെ പക്കൽ) എന്ന വാക്കിന് വലിയ ആത്മീയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ഇൽമു ല്ലദുൻയി എന്ന ദർശനമനുസരിച്ച്, ‘ഇൻദിനാ’ എന്നത് അല്ലാഹുവിനും അടിമയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ഏറ്റവും അടുത്ത സാമീപ്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഖുർആൻ ഇറങ്ങിയത് കേവലം ആകാശത്തു നിന്നല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ സവിശേഷമായ സത്തയുടെ അടുത്ത നിന്നാണ്.ഈ കല്പന (അംറ്) ജ്ഞാനികളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. ഓരോ രാത്രിയും ആത്മീയ സഞ്ചാരിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ കല്പന സ്വീകരിക്കാനുള്ള അവസരമാണ്. രാത്രിയുടെ അവസാന മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗത്ത് അല്ലാഹു ഇറങ്ങിവരുന്നത് ഈ കല്പനയുടെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും വക്താവായിക്കൊണ്ടാണ്. ഇബ്നു അറബി(റ) വ്യക്തമാക്കുന്നത് പ്രകാരം, ഈ സമയം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്മാവ് അല്ലാഹുവിലേക്ക് ഉണർന്നു നിൽക്കുന്ന നിമിഷമാണ്.

‘റഹ്‌മത്തൻ മിൻ റബ്ബിക്’: നിന്റെ നാഥനിൽ നിന്നുള്ള കാരുണ്യം അതായത് ഖുർആന്റെ അവതരണം തന്നെ ഒരു കാരുണ്യമാണ് (റഹ്‌മത്). അല്ലാഹു അസ്തിത്വം നൽകി എന്നതുതന്നെ സൃഷ്ടികളോടുള്ള ഏറ്റവും വലിയ കാരുണ്യമാണ്. ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ‘വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്’ (അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഏകത) എന്ന തത്വത്തിൽ, കാരുണ്യം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സർവ്വ മേഖലകളിലും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു. "എന്റെ കാരുണ്യം സർവ്വ വസ്തുക്കളെയും വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു" എന്ന വചനം ഈ രാത്രിയുടെ വിശേഷണമായി മാറുന്നു. ഈ കാരുണ്യം കേവലം പാപമോചനം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ജ്ഞാനോദയമാണ്. ഒരു ജ്ഞാനിയുടെ രാത്രികാലത്തെ കണ്ണുനീർ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.

ആ രാത്രിയിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിധികളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം ‘ദിവ്യദർശനം’ (ലിഖാഉല്ലാഹ്) എന്ന അനുഗ്രഹമാണ്. ഇബ്നു അറബി(റ) തന്റെ കവിതകളിൽ (തർജുമാനുൽ അഷ്വാഖ്) ഈ കാരുണ്യത്തെ തന്റെ പ്രേയസിയുടെ കടാക്ഷത്തോട് ഉപമിക്കുന്നു. അത് ആത്മാവിന്റെ എല്ലാ വേദനകളെയും ശമിപ്പിക്കുന്ന മരുന്നാണ്.

‘ലൈല’ എന്ന പ്രണയരഹസ്യം: സൂഫി സാഹിത്യത്തിലെ രാത്രി

ഇബ്നു അറബിയുടെയും മറ്റ് സൂഫി കവികളുടെയും രചനകളിൽ ‘ലൈല’ (രാത്രി) എന്നത് പ്രിയതമയുടെ പേരായി വരുന്നു. മജ്‌നൂൻ തന്റെ ലൈലയെ തേടി അലയുന്നത് കേവലം ഒരു സ്ത്രീക്കുവേണ്ടിയല്ല, മറിച്ച് തന്റെ നാഥന്റെ നിഗൂഢമായ സത്തയെ തേടിയാണ്. ലൈല എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം രാത്രി എന്നാണ്. മജ്‌നൂൻ ലൈലയിൽ ലയിച്ചതുപോലെ, ജ്ഞാനി തന്റെ പ്രണയരഹസ്യമായ രാത്രിയിൽ ലയിക്കുന്നു."എന്റെ ഹൃദയം എല്ലാ രൂപങ്ങളും സ്വീകരിക്കാൻ പാകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് ഗസലുകൾ മേയുന്ന പുൽമേടാണ്, വിഗ്രഹങ്ങളുടെ ആലയമാണ്, ഖുർആൻ ഗ്രന്ഥവുമാണ്. പ്രണയമാണ് എന്റെ മതം" എന്ന് ഇബ്നു അറബി(റ) പാടുമ്പോൾ, അവിടുന്ന് ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത് ഈ ‘ലൈലതുൻ മുബാറക’ എന്ന സമുന്നതമായ അവസ്ഥയെയാണ്. ഈ രാത്രിയിൽ പ്രേമിയും പ്രേമഭാജനവും ഒന്നായി മാറുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ലോകം അവസാനിക്കുകയും ആത്മാവിന്റെ ലോകം വികസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രതീകാത്മകതയിലൂടെ സൂറത്തുദ്ദുഖാനിലെ വചനങ്ങളെ നോക്കിക്കാണുമ്പോൾ, ഖുർആന്റെ അവതരണം എന്നത് അല്ലാഹുവും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ഒരു പ്രണയ സംഭാഷണമായി മാറുന്നു.

ലൈലത്തുൽ ബറാഅതിനെ ഇബ്നു അറബി(റ) അതീവ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് കാണുന്നത്. ശൈഖുൽ അക്ബർ തന്റെ കശ് ഫ് (അഭൗതികമായ വെളിപ്പെടുത്തൽ) അനുസരിച്ച് ഇതിന്റെ മാഹാത്മ്യം ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അവിടുത്തെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഈ രാത്രിയിൽ ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും ജീവിതത്തിലെ പുതിയ അധ്യായം കുറിക്കപ്പെടുന്നു. ബറാഅത്ത് എന്നാൽ ‘മോചനം’ എന്നാണർത്ഥം. നരകത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അറിവില്ലായ്മയിൽ നിന്നും ലൗകിക ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനമാണിത്. ജ്ഞാനികൾ ഈ രാത്രിയെ തങ്ങളുടെ ആത്മീയ ഉയർച്ചയ്ക്കുള്ള ഒരു ചവിട്ടുപടിയായി കാണുന്നു. ഈ രാത്രിയിലെ വിതരണം നടക്കുന്നത് ‘ഹക്കീം’ (യുക്തിമാൻ) എന്ന നാമത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിലാണ്. അതിനാൽ ആരെങ്കിലും ഈ രാത്രിയെ നിസ്സാരമാക്കിയാൽ അവർ വലിയൊരു ആത്മീയ വിരുന്നിൽ നിന്ന് പുറത്താവുന്നു എന്നാണ് ശൈഖിന്റെ പക്ഷം.

ഇബ്നു അറബി(റ) ‘അഹ്ലുൽ ലൈൽ’ എന്ന വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ജ്ഞാനം മറ്റാർക്കും ലഭിക്കാത്തതാണ്. അവർ രാത്രിയുടെ നിഗൂഢതയിൽ നിന്ന് ‘നൂർ’ (പ്രകാശം) വലിച്ചെടുക്കുന്നു. "അല്ലാഹു തന്റെ പ്രകാശത്തിലൂടെ ആർക്കാണ് വഴികാണിക്കുന്നത്?" എന്ന ചോദ്യത്തിന്, "രാത്രിയുടെ ശാന്തതയിൽ ഹൃദയം തുറന്നുവെച്ചവർക്ക്" എന്നാണ് ഉത്തരം. ഈ ജ്ഞാനികൾക്ക് ഖുർആൻ ഇറങ്ങുന്നത് കേവലം വചനങ്ങളായല്ല, മറിച്ച് പ്രകാശമായാണ് (Nur). അവർ സൂറത്തുദ്ദുഖാൻ പാരായണം ചെയ്യുമ്പോൾ, ദുഖാൻ (പുക) എന്നത് അസ്തിത്വത്തിന്റെ ആദ്യരൂപമായ ‘അമാ’ ആണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിയുന്നു. പ്രപഞ്ചം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുൻപുള്ള അവസ്ഥയെയാണ് ‘പുക’ എന്നത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ആ പുകയിൽ നിന്നാണ് സ്പഷ്ടമായ ഗ്രന്ഥം വെളിപ്പെട്ടത്. ഈ ആഴമേറിയ തിരിച്ചറിവ് ലഭിക്കുന്നത് ‘ലൈലതുൻ മുബാറക’ എന്ന പാത്രത്തിൽ ഹൃദയം സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ്.

ചുരുക്കത്തിൽ ശൈഖുൽ അക്ബർ ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ ദർശനത്തിലൂടെ സൂറത്തുദ്ദുഖാനിലെ ആദ്യ വചനങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ചിത്രം അത്യന്തം ഗഹനവും മനോഹരവുമാണ്. ‘ലൈലതുൻ മുബാറക’ എന്നത് കേവലം ഒരു തീയതിയല്ല, മറിച്ച് അത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അദൃശ്യമായ ആത്മീയ സാദ്ധ്യതയാണ്. അത് തിരുനബി(സ്വ)യുടെ ഹൃദയമാണ്, അത് അല്ലാഹുവിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ വസിക്കുന്ന ഇടമാണ്, അത് പ്രണയികൾ തങ്ങളുടെ പ്രണയിതാവിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്ന പ്രശാന്തമായ സന്ധ്യയാണ്. ഈ രാത്രിയിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിധികൾ അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പന പ്രകാരമാണ്. ആ കല്പനയാകട്ടെ, സൃഷ്ടികളോടുള്ള അപാരമായ കാരുണ്യവുമാണ്.

നമ്മിലെ ഓരോ രാത്രിയും ഒരു ലൈലത്തുൽ ബറാഅത്ത് ആയി മാറാൻ നമുക്ക് സാധിക്കണം. ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ബഹളങ്ങൾ അടങ്ങുമ്പോൾ, ഹൃദയമാകുന്ന രാത്രിയിൽ ഖുർആൻ അതിന്റെ സത്തയോടെ ഇറങ്ങിവരും. അപ്പോഴാണ് നാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘അനുഗൃഹീതരായവർ’ ആയി മാറുന്നത്. ശൈഖുൽ അക്ബർ മുഹ്‌യുദ്ധീൻ ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞാൽ, "നീ നിന്റെ രാത്രിയെ സ്നേഹിക്കുക; കാരണം അവിടെയാണ് നിന്റെ നാഥൻ നിന്നിലേക്ക് ഇറങ്ങിവരുന്നത്". ഈ ജ്ഞാനദർശനം നമ്മുടെ ആത്മീയ യാത്രയെ കൂടുതൽ തീക്ഷ്ണമാക്കട്ടെ. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ വേർതിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന ആ അനുഗൃഹീത രാവിന്റെ പ്രകാശം നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിത്യവും ഉദിച്ചു നിൽക്കട്ടെ. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പുലരി തേടുന്ന ഓരോ ആത്മാവിനും ഈ പ്രശാന്ത രാവ് ഒരു വലിയ അനുഗ്രഹമായിത്തീരട്ടെ.