ഖുർആനിക ദർശനത്തിലെ സകാതും ഫിത്ർ സകാതും: ആത്മീയ ജ്ഞാന പ്രപഞ്ചത്തിലൂടെ ഒരു വിശകലനം

വിശുദ്ധ ഖുർആൻ വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന ഇസ്‌ലാമിക ജീവിതക്രമത്തിലെ സുപ്രധാനമായ രണ്ട് അച്ചുതണ്ടുകളാണ് സകാത്തും ഫിത്ർ സകാത്തും. കേവലമൊരു സാമ്പത്തിക ക്രയവിക്രയമെന്നതിലുപരി, മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവിനെ ലൗകിക മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും ദൈവീക പ്രകാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആത്മീയമായ ഒരു പ്രക്രിയയായാണ് ആത്മജ്ഞാനികൾ ഇതിനെ ദർശിക്കുന്നത്. സമ്പത്തിന്റെ വിതരണത്തിലൂടെ ഹൃദയത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണവും (തസ്‌കിയത്), ആത്മാവിന്റെ വളർച്ചയുമാണ് ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്നത്.

ഹൃദയത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണവും ദൈവീക പ്രകാശത്തിന്റെ വിനിമയവും

ഇസ്‌ലാമിലെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങളിൽ മൂന്നാമത്തേതായി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള സകാത്ത്, കേവലമൊരു സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയല്ല, മറിച്ച് അത് ആത്മാവിന്റെ വസന്തവും ഹൃദയത്തിന്റെ ലാവണ്യവുമാണ്. 'സകാത്ത്' എന്ന പദത്തിന്റെ ഭാഷാപരമായ വേരുകൾ തന്നെ വളർച്ചയെയും ശുദ്ധിയെയും ഒരേപോലെ പുല്കുന്നു. തസവ്വുഫിന്റെ വീക്ഷണകോണിൽ, മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ലൗകികാസക്തിയുടെയും സ്വാർത്ഥതയുടെയും കറകൾ കഴുകിക്കളയാൻ അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ച ആത്മീയ ദിവ്യ ഔഷധമാണ് സകാത്.

വിശ്വാസിയുടെ ജീവിതം എന്നത് അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള നിതാന്തമായ ഒരു പ്രയാണമാണ്. ഈ പ്രയാണത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സമായി നിൽക്കുന്നത് മനുഷ്യന്റെ 'നഫ്‌സ്' അഥവാ ഇന്ദ്രിയാസക്തമായ ആത്മാവ് ആണ്. ഈ നഫ്‌സിനെ മെരുക്കാനും അതിനെ ഇലാഹീ പ്രണയത്തിന്റെ പരിമളമുള്ളതാക്കി മാറ്റാനും ദാനധർമ്മങ്ങൾ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. സമ്പത്തിനോടുള്ള അമിതമായ അനുരാഗം മനുഷ്യനെ ദൈവസ്മരണയിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നുവെങ്കിൽ, സകാത്ത് ആ അനുരാഗത്തിന്റെ ചങ്ങലകളെ ഭേദിക്കുന്നു.

സൂഫീ ദർശനത്തിൽ സകാത്ത് എന്നത് ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ വിച്ഛേദനമാണ്. 'എന്റേത്' എന്ന് നാം മുറുകെ പിടിക്കുന്നവയെ 'നിന്റേത്' എന്ന് പറഞ്ഞ് മറ്റൊരാൾക്ക് കൈമാറുമ്പോൾ അവിടെ സംഭവിക്കുന്നത് ഒരു മഹാത്ഭുതമാണ്. മഴ പെയ്ത് ഭൂമിയിലെ പൊടിപടലങ്ങൾ കഴുകിക്കളയുന്നത് പോലെയാണ് സകാത്ത്. ധനത്തോടുള്ള അമിതമായ മോഹം ആത്മാവിനെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു തുരുമ്പാണ്. സകാത്ത് ആ തുരുമ്പിനെ മായ്ച്ചുകളയുന്നു. ഒരു ചെടി തഴച്ചുവളരാൻ അതിന്റെ ഉണങ്ങിയ ഇലകളും ചില്ലകളും മുറിച്ചുമാറ്റണമെന്നത് പോലെയാണ് സകാത്ത്. അത് വേദനയല്ല, മറിച്ച് വരാനിരിക്കുന്ന വസന്തത്തിനുള്ള ഒരുക്കമാണ്.

ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ കുറയ്ക്കുമ്പോൾ മൂല്യം കുറയുന്നു, എന്നാൽ ആത്മീയതയിൽ നൽകുമ്പോഴാണ് മൂല്യം വർദ്ധിക്കുന്നത്. "സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം വറ്റാതിരിക്കാൻ അതിൽ നിന്ന് മേഘങ്ങൾ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു; ആ മേഘങ്ങൾ മഴയായി പെയ്യുമ്പോൾ സമുദ്രം വീണ്ടും നിറയുന്നു." സകാത്ത് നൽകുന്നവന്റെ കൈകൾ ഒരിക്കലും ശൂന്യമാകുന്നില്ല; പകരം അത് ദൈവീകമായ അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ (ബറകാത്) വീണ്ടും നിറയുന്നു. അത് ഒരു കിണർ പോലെയാണ്; വെള്ളം കോരിക്കളയുന്തോറും ഉറവകൾ കൂടുതൽ സജീവമാകുന്നു.

സകാത്ത് എന്നത് രണ്ട് ഹൃദയങ്ങൾക്കിടയിലെ ഒരു രഹസ്യസംഭാഷണമാണ്. നൽകുന്നവൻ അഹങ്കാരമില്ലാതെയും വാങ്ങുന്നവൻ അപകർഷതയില്ലാതെയും കണ്ടുമുട്ടുന്ന ഇടം. അവിടെ ധനം കേവലം ഒരു നിമിത്തം മാത്രമാണ്, വാങ്ങുന്നവന്റെ കൈ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉടമസ്ഥന്റേതല്ല, അത് സ്രഷ്ടാവിന്റേതാണ്. അപ്പോൾ നാം നൽകുന്നത് മനുഷ്യർക്കല്ല, പ്രപഞ്ചനാഥനാണ്. ഈ തിരിച്ചറിവ് ഭൗതികമായ വേർതിരിവുകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

സകാത്തിന്റെ ഖുർആനിക ദർശനം: തത്‌ഹീറും തസ്‌കിയത്തും തമ്മിലുള്ള സമന്വയം

വിശുദ്ധ ഖുർആൻ സകാത്തിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുമ്പോൾ അത് കേവലമൊരു നൽകലായിട്ടല്ല അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. മറിച്ച് അത് സ്വീകരിക്കുന്ന പ്രവാചകനോടുള്ള കൽപ്പനയായിട്ടാണ്. സൂറത്തുത്തൗബയിലെ 103-ാം വചനം ഈ പ്രക്രിയയുടെ ആത്മീയ രസതന്ത്രം കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു:"خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ ۖ إِنَّ صَلَواتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ"

(അവരുടെ സ്വത്തുക്കളിൽ നിന്ന് അങ്ങ് സ്വദഖ സ്വീകരിക്കുക; അത് അവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും അവർക്ക് ആത്മീയ സംശുദ്ധി (തസ്‌കിയത്) നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുക; അങ്ങയുടെ പ്രാർത്ഥന അവർക്ക് ശാന്തിയാണ്.).

ഈ വചനത്തിൽ പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ട 'തത്‌ഹീർ', 'തസ്‌കിയത്ത്' എന്നീ രണ്ട് പദങ്ങൾ സകാത്തിന്റെ ആന്തരിക ദൗത്യത്തിന്റെ രണ്ട് തലങ്ങളാണ്. തത്‌ഹീർ എന്നത് പുറമെനിന്നുള്ള കറകളെയും പാപങ്ങളെയും നീക്കം ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയാണെങ്കിൽ, തസ്‌കിയത്ത് എന്നത് ആത്മാവിന്റെ അകത്തളങ്ങളെ നന്മയുടെ പ്രകാശത്താൽ നിറയ്ക്കുന്നതും അതിനെ വികസിപ്പിക്കുന്നതുമായ പ്രക്രിയയാണ്.ഈ വചനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം പരിശോധിച്ചാൽ ഇതിന്റെ ആത്മീയ ഗൗരവം ബോധ്യപ്പെടും. തബൂക്ക് യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുക്കാതെ വിട്ടുനിന്ന ചില സ്വഹാബികൾ പിന്നീട് ഖേദപ്രകടനവുമായി വരികയും തങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിൽ നൽകാൻ തയ്യാറാവുകയും ചെയ്ത സംഭവമുണ്ട്. പ്രവാചകൻ ﷺ ആദ്യം അത് സ്വീകരിക്കാൻ വിമുഖത കാട്ടിയപ്പോഴാണ് ഈ വചനം ഇറങ്ങുന്നത്. ഇവിടെ സകാത്ത് എന്നത് ചെയ്ത തെറ്റുകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് കഴുകിക്കളയാനുള്ള ഒരു വഴിയാണ്.ഇവിടെ വ്യക്തമാകുന്നത് സകാത് എന്നത് ഒരു സാമ്പത്തിക ഭാരം എന്നതിലുപരി, അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിലേക്കുള്ള (റഹ്‌മത്) ഒരു കവാടമാണെന്നാണ്. ഖുർആൻ പലപ്പോഴും നിസ്‌കാരത്തോടൊപ്പം സകാത്തിനെ ചേർത്തുപറയുന്നത് ഇതിനാലാണ്. നിസ്‌കാരം അല്ലാഹുവുമായുള്ള ലംബമായ ബന്ധമാണെങ്കിൽ സകാത്ത് അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളുമായുള്ള തിരശ്ചീനമായ ബന്ധമാണ്.

സകാത്ത് എന്നത് ഒരു കൈമാറ്റമല്ല, അതൊരു 'സമർപ്പണം' ആണ്. നാം മുറുകെ പിടിക്കുന്ന മുഷ്ടി തുറക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഇലാഹിയായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ആ കൈവെള്ളയിൽ വന്നു വീഴുന്നത്. സകാതിലൂടെ മനുഷ്യൻ തന്റെ ധനത്തെ മാത്രമല്ല, തന്റെ അസ്തിത്വത്തെത്തന്നെയാണ് വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നത്.

ഫിത്ർ സകാത്ത്: 'സകാത്തുൽ ബദൻ' അഥവാ ഉടലിന്റെ ശുദ്ധീകരണം

റമദാനിലെ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിന് ശേഷം പെരുന്നാൾ ദിനത്തിൽ നൽകുന്ന സകാത്താണ് ഫിത്ർ സകാത്ത്. ഇതിനെ പണ്ഡിതന്മാർ 'സകാത്തുൽ ബദൻ' (ശരീരത്തിന്റെ സകാത്ത്) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സമ്പത്തിന്മേൽ നിർബന്ധമാകുന്ന സാധാരണ സകാത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഫിത്ർ സകാത്ത് ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും അസ്തിത്വത്തിന്മേലാണ് നിർബന്ധമാകുന്നത്.

'ഫിത്ർ' എന്ന പദത്തിന് രണ്ട് അർത്ഥതലങ്ങളുണ്ട്. ഒന്ന് നോമ്പ് തുറക്കുക (ഇഫ്‌താർ) എന്നതും, രണ്ട് മനുഷ്യപ്രകൃതി (ഫിത്റത്) എന്നതും. തസവ്വുഫിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, മനുഷ്യൻ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെ ആർജ്ജിച്ചെടുത്ത ആത്മീയ പരിശുദ്ധിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും തന്റെ മൗലികമായ പ്രകൃതത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനുമുള്ള വഴിയാണ് ഫിത്ർ സകാത്ത്. സൂഫി ദർശനത്തിൽ 'ഫിത്റ്' എന്നാൽ കേവലം നോമ്പ് തുറക്കലല്ല; അത് മനുഷ്യന്റെ സഹജപ്രകൃതിയായ 'ഫിത്‌റ'യിലേക്കുള്ള മടക്കമാണ്. ആത്മാവ് അതിന്റെ ഭൗതിക ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമായി, അതിന്റെ ശുദ്ധമായ ആദിരൂപത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണത്.

റമദാനിലെ നോമ്പ് എന്നത് കേവലം അന്നപാനീയങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കലല്ല. അത് കണ്ണ്, കാത്, നാക്ക് തുടങ്ങിയ അവയവങ്ങളുടെയും കൂടി വ്രതമാണ്. എന്നാൽ ഈ വ്രതകാലത്ത് വിശ്വാസിയിൽ നിന്ന് അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ വല്ല വീഴ്ചകളും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് പരിഹരിക്കാനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തമാണ് ഫിത്ർ സകാത്ത്. ഇമാം നവവിയെപ്പോലുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ ഇതിനെ നമസ്‌കാരത്തിലെ പിഴവുകൾ പരിഹരിക്കാൻ ചെയ്യുന്ന 'സഹ്‌വിന്റെ സുജൂദിനോട്' ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നു.

മനുഷ്യൻ ഭൗതികലോകത്തിന്റെ പൊടിപടലങ്ങളാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട ഒരു കണ്ണാടിയാണെന്ന് സൂഫികൾ കരുതുന്നു. ഒരു മാസം നീണ്ട വ്രതം ആ കണ്ണാടിയെ കഴുകി വെടിപ്പാക്കുന്നു. ഈ ശുദ്ധി പൂർത്തിയാകുന്നത് ഫിത്റ് സകാത്തിലൂടെയാണ്. ഇവിടെ നൽകപ്പെടുന്ന ധാന്യം കേവലം അന്നമല്ല, മറിച്ച് ദാതാവിന്റെ ഉള്ളിലെ അഹന്തയുടെ (നഫ്‌സ്) പരിത്യാഗമാണ്.

'ഞാൻ', 'എന്റേത്' എന്ന ദ്വന്ദഭാവമാണ് ആത്മീയ പാതയിലെ ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സം. ഫിത്റ് സകാത്തിലൂടെ താൻ അധ്വാനിച്ചുണ്ടാക്കിയതിൽ മറ്റൊരാൾക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്ന് സമ്മതിക്കുമ്പോൾ, പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ഒന്നാണെന്ന 'വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്' (അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഏകത്വം) എന്ന തത്വം അവിടെ പുലരുന്നു.

"എന്റെ പക്കലുള്ളത് നിന്റേതാകുമ്പോൾ, അവിടെ ഞാനില്ലാതാകുന്നു; പ്രപഞ്ചനാഥൻ മാത്രം ബാക്കിയാകുന്നു."

ഫിത്ർ സകാത്തിന്റെ ആന്തരിക വിനിമയം സംഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ നാലു കാര്യങ്ങൾ നമുക്ക് കാണാം: ഒന്ന്, തുഹ്‌റത്ത് (അനാവശ്യ സംസാരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധി - നാവിലെ കറകൾ നീക്കൽ), രണ്ട്, തുഅ്മത്ത് (പാവപ്പെട്ടവർക്ക് ഭക്ഷണം - സൃഷ്ടികളോടുള്ള കാരുണ്യം), മൂന്ന്, ഫിത്റത്ത് (മൗലികമായ പ്രകൃതിയിലേക്ക് മടങ്ങൽ - ആത്മീയ അസ്തിത്വത്തിന്റെ വീണ്ടെടുപ്പ്), നാല്, ശുക്ർ (വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയതിലെ നന്ദി - കൃതജ്ഞതയുടെ പ്രകാശം).

ഈ ദാനം പെരുന്നാൾ നമസ്‌കാരത്തിന് മുമ്പേ നൽകണമെന്ന നിബന്ധന ശ്രദ്ധേയമാണ്. കാരണം, ആനന്ദത്തിന്റെ ദിനമായ പെരുന്നാളിൽ പട്ടിണി കിടക്കുന്ന ഒരാൾ പോലും ഉണ്ടാകരുത് എന്നതാണ് ഇസ്‌ലാമിന്റെ കാരുണ്യ ദർശനം. ദരിദ്രനെ യാചനയുടെ അപമാനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി അവനെ സമൂഹത്തിന്റെ സന്തോഷത്തിൽ പങ്കാളിയാക്കുക വഴി വിശ്വാസി തന്റെ അഹന്തയെ ബലികഴിക്കുന്നു.

സൂഫീ വീക്ഷണത്തിൽ ഫിത്റ് സകാത്ത് ഒരു ആത്മീയ വിനിമയമാണ്, നൽകുന്ന കൈ: അത് അല്ലാഹുവിന്റെ കരുണയുടെ പ്രതിരൂപമാണ്. വാങ്ങുന്ന കൈ, അത് ആവശ്യകതയുടെ (ഫഖ്‌ർ) പ്രകടനമാണ്. വാങ്ങുന്നവൻ നൽകുന്നവന് തന്റെ പാപങ്ങൾ കഴുകിക്കളയാൻ അവസരം നൽകുന്നു. അതിനാൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ വാങ്ങുന്നവനല്ല, നൽകുന്നവനാണ് കടപ്പെട്ടവൻ.

ഇമാം ഗസ്സാലി(റ)യുടെ 'ഇഹ്‌യാ ഉലൂമിദ്ദീൻ':

സകാത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങളും ആന്തരിക ധർമ്മങ്ങളും

പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മഹാനായ പണ്ഡിതനും സൂഫി ജ്ഞാനിയുമായ ഇമാം ഗസ്സാലി(റ) തന്റെ 'ഇഹ്‌യാ ഉലൂമിദ്ദീൻ' എന്ന വിഖ്യാത ഗ്രന്ഥത്തിൽ സകാത്തിന്റെ ബാഹ്യരൂപത്തേക്കാൾ അതിന്റെ ആന്തരികമായ ചൈതന്യത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ സകാത്ത് എന്നത് ഭൗതികമായ ഒരു കൈമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള പ്രണയത്തിന്റെ പരീക്ഷണമാണ്.സകാത്തിന്റെ ആത്മീയ തലത്തിൽ ഇമാം ഗസ്സാലി(റ) മൂന്ന് പോയിന്റുകൾ ഊന്നിപ്പറയുന്നുണ്ട്.

ഒന്ന് - സ്നേഹത്തിന്റെ പരീക്ഷണം: ഓരോ മനുഷ്യനും തന്റെ സമ്പത്തിനെ സ്നേഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ അല്ലാഹുവിനെ അതിനേക്കാൾ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന വിശ്വാസിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട സമ്പത്ത് വിട്ടുകൊടുക്കുക എന്നത് സ്നേഹത്തിന്റെ ഉരകല്ലാണ്.

രണ്ട് - ലുബ്ധിന്റെ ഉന്മൂലനം: കടുത്ത ലുബ്ധ് എന്നത് മനുഷ്യനെ നശിപ്പിക്കുന്ന ഹൃദയരോഗമാണ്. ഈ രോഗത്തിന് ഒരേയൊരു മരുന്നേയുള്ളൂ - അത് ആവർത്തിച്ചുള്ള ദാനധർമ്മങ്ങളാണ്.

മൂന്ന് - നന്ദി പ്രകടനം: അല്ലാഹു നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് ശരീരവും സമ്പത്തും ഉപയോഗിച്ച് നന്ദി കാണിക്കണം. നിസ്‌കാരം ശരീരത്തിന്റെ നന്ദിയാണെങ്കിൽ സകാത്ത് സമ്പത്തിന്റെ നന്ദിയാണ്.

സകാത്ത് നൽകുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട എട്ട് ആന്തരിക വിധികൾ ഇമാം ഗസ്സാലി(റ) വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അവ സകാത്തിനെ വെറുമൊരു ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് ഉന്നതമായ ഒരു ആരാധനയാക്കി മാറ്റുന്നു.

സകാത്തിന്റെ എട്ട് ആന്തരിക ധർമ്മങ്ങൾ

1.സകാത്തിന്റെ പൊരുൾ അറിയുക - അത് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ തെളിവാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക

2. സമയം പാലിക്കുക - കൃത്യസമയത്തിന് മുമ്പേ നൽകാൻ ഉത്സാഹം കാണിക്കുക

3. രഹസ്യസ്വഭാവം - അഹന്തയും ലോകമാന്യതയും ഒഴിവാക്കാൻ രഹസ്യമായി നൽകുക

4. പരസ്യമായി നൽകൽ - മറ്റുള്ളവർക്ക് മാതൃകയാകാൻ വേണ്ടി ചിലപ്പോൾ പരസ്യമായി നൽകാം

5. ഉപകാരം പറയരുത് - നൽകിയ ശേഷം വാങ്ങിയവനെ വേദനിപ്പിക്കരുത്

6. വിനയം പ്രകടിപ്പിക്കുക - തന്റെ സമ്പത്ത് ശുദ്ധീകരിക്കാൻ അവസരം നൽകിയതിന് വാങ്ങിയവനോട് നന്ദി കാണിക്കുക

7. ഉത്തമമായത് നൽകുക - തനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതും ഹലാലായതുമായ സമ്പത്ത് നൽകുക

8. അർഹരായവരെ തേടുക - ഭക്തരും അറിവന്വേഷിക്കുന്നവരുമായ പാവങ്ങളെ കണ്ടെത്തുക

ഇമാം ഗസ്സാലി(റ) പഠിപ്പിക്കുന്നത് സകാത്ത് നൽകുന്നവൻ സ്വയം ഒരു 'സേവകനായി' കാണണമെന്നാണ്. പാവപ്പെട്ടവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ കുടുംബക്കാരനാണെന്നും ആ കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണം നൽകുക വഴി നാം അല്ലാഹുവിന്റെ തൃപ്തിയാണ് തേടുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ശൈഖുൽ അക്ബർ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ ഇബ്‌നു അറബി(റ)യുടെ പ്രപഞ്ചദാനവും സകാത്തും

ശൈഖുൽ അക്ബർ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ ഇബ്‌നു അറബി(റ) തന്റെ 'ഫുതൂഹാത്തുൽ മക്കിയ്യ'യിൽ സകാത്തിനെ ഒരു അസ്തിത്വപരമായ കാഴ്ചപ്പാടിലാണ് വിശകലനം ചെയ്യുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രപഞ്ചം തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ നിതാന്തമായ ദാനത്തിലൂടെയാണ് (തജല്ലി). അല്ലാഹു തന്റെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ പ്രകാശത്തെ സൃഷ്ടികൾക്ക് നൽകുന്നു, ആ നൽകൽ (ദാനം) നിലച്ചാൽ പ്രപഞ്ചം ശൂന്യമാകും.ഇബ്‌നു അറബി(റ)യുടെ വീക്ഷണത്തിൽ സകാത്ത് എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ 'അൽ-മുഅ്‌തി' (നൽകുന്നവൻ) എന്ന നാമത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്. ഒരു വിശ്വാസി സകാത്ത് നൽകുമ്പോൾ അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇലാഹീ സ്വഭാവത്തെ അനുകരിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും സ്വീകരിക്കുന്നവനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വളരെ ആഴത്തിലുള്ളതാണ്. നൽകുന്നവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിന്റെ ഉപകരണമാകുന്നു.

ശൈഖുൽ അക്ബറി(റ)ന്റെ വീക്ഷണത്തിലെ സകാത്തിന്റെ ജ്ഞാനശാസ്ത്രപരമായ ചില വശങ്ങൾ ഇപ്രകാരമാണ് :

1. അറിവിന്റെ സകാത്ത് : സമ്പത്തിന് മാത്രമല്ല, അറിവിനും സകാത്തുണ്ട്. ഒരു ജ്ഞാനി തന്റെ അറിവ് മറ്റുള്ളവർക്ക് പകർന്നുനൽകുന്നത് വഴി തന്റെ അറിവിനെ വളർത്തുകയും ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

2. മുഹമ്മദീയ(സ) പ്രകാശം : ദാനധർമ്മങ്ങൾ എന്നത് പ്രവാചകൻ ﷺ-യുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള കാരുണ്യത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. അത് ലോകത്തിന്റെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നു.

3. ആരാധനയുടെ പൂർണ്ണത: സകാത്ത് നൽകാത്തവന്റെ മറ്റു ആരാധനകൾക്ക് പൂർണ്ണതയുണ്ടാകില്ല. കാരണം, സൃഷ്ടികളോട് കരുണ കാണിക്കാത്തവനോട് അല്ലാഹു കരുണ കാണിക്കില്ല.

ഇബ്‌നു അറബി(റ)യുടെ ദർശനപ്രകാരം സകാത്ത് എന്നത് ഒരു കൈയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു കൈയിലേക്ക് പോകുന്ന പണമല്ല, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ പക്കൽ നാം സൂക്ഷിച്ചുവെക്കുന്ന നിക്ഷേപമാണ്. നൽകുന്നത് വഴി നാം സമ്പന്നരാകുന്നു, സ്വീകരിക്കുന്നത് വഴി വാങ്ങുന്നവൻ അനുഗ്രഹീതനാകുന്നു.

സകാത്ത്: ആത്മീയ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ദിവ്യ ഔഷധം

മനുഷ്യ ഹൃദയത്തിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന മാരകമായ രോഗങ്ങളാണ് അസൂയ, അത്യാഗ്രഹം, ലുബ്ധ്, അഹങ്കാരം എന്നിവ. വിശുദ്ധ ഖുർആൻ ഈ വികാരങ്ങളെ 'നഫ്‌സിന്റെ മാലിന്യങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സകാത്ത് ഈ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു ആത്മീയ ചികിത്സയും മരുന്നുമാണ്.

തസവ്വുഫിലെ ചികിത്സാവിധികൾ പ്രകാരം സകാത്തിന്റെ സ്വാധീനം താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. അത്യാഗ്രഹത്തെ മെരുക്കൽ: സമ്പത്ത് വർദ്ധിക്കുന്തോറും അത് ഇനിയും വേണമെന്ന ആഗ്രഹം മനുഷ്യനിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു. സകാത്ത് എന്ന നിർബന്ധ ദാനം ഈ ആസക്തിയുടെ വേരറുക്കുന്നു.

2. ഹൃദയത്തിന്റെ വിശാലത: മറ്റൊരാളുടെ വേദനയിൽ പങ്കുചേരാനും തന്റെ സമ്പത്ത് അവർക്കായി നീക്കിവെക്കാനും ശീലിക്കുന്നത് വഴി മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയം വിശാലമാകുന്നു.

3. അല്ലാഹുവിലുള്ള ഭരമേല്പിക്കൽ (തവക്കുൽ): തന്റെ വിഹിതം നൽകിയാൽ സമ്പത്ത് കുറയുമെന്ന സാത്താൻ്റെ ഭീഷണിക്ക് (2:268) വഴങ്ങാതെ, അല്ലാഹു പകരമായി നൽകുമെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം സകാത്ത് നൽകുന്നവരിലുണ്ടാകുന്നു.

4. ശാരീരികമായ രോഗശാന്തി: "നിങ്ങളുടെ രോഗികളെ ദാനധർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് ചികിത്സിപ്പിക്കുക" എന്ന പ്രവാചക(സ) വചനം സകാത്തിന്റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ഗുണങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സകാത്തിന്റെ ഗുണഫലങ്ങൾ വ്യക്തിയിലും സമൂഹത്തിലും ഉണ്ടാക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ അനേകമാണ്. വ്യക്തിപരമായ അഹങ്കാര നിർമ്മാർജ്ജനം, സ്വഭാവ ശുദ്ധീകരണം, സാമ്പത്തികസമ്പത്തിലെ ബറകത്, സമ്പത്തിന്റെ തുല്യ വിതരണം, ആത്മീയമായ ഇലാഹീ സാമീപ്യം, പരലോക രക്ഷ, സാമൂഹികസാഹോദര്യം, ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം തുടങ്ങിയവ അതിൽ ചിലതാണ്.

സകാത്ത് എന്നത് കേവലം ഒരു പാവപ്പെട്ടവനെ സഹായിക്കലല്ല, മറിച്ച് താൻ തന്നെ രോഗിയാണെന്നും തന്റെ ഹൃദയത്തിന് ചികിത്സ ആവശ്യമാണെന്നുമുള്ള തിരിച്ചറിവാണ്. വാങ്ങുന്ന പാവപ്പെട്ടവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു വൈദ്യനായി മാറുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അവൻ നിങ്ങളുടെ സമ്പത്തിനെയും ആത്മാവിനെയും ശുദ്ധമാക്കുന്നു

സകാതിന്റെ തസവ്വുഫ് വീക്ഷണം: ഒരു സമഗ്ര അവലോകനം

സകാതിനെ കേവലം ഒരു ഗണിതക്രിയയായോ സാമ്പത്തിക നിയമമായോ കാണുന്നവർക്ക് അതിന്റെ ആത്മാവ് നഷ്ടപ്പെടും. തസവ്വുഫിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ സകാത്ത് എന്നത് അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് പറക്കാനുള്ള ചിറകാണ്. ദാനധർമ്മങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ആത്മീയത വെറും കാപട്യമാണ്.സകാത്തിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്ന മൂന്ന് കാര്യങ്ങളിൽ ഒതുക്കാം: ഒന്ന്, ഇത്തിഹാദ് (ഐക്യം): സൃഷ്ടിയും സൃഷ്ടാവും തമ്മിലുള്ള സ്നേഹബന്ധം സൃഷ്ടികളിലൂടെ പ്രകടിപ്പിക്കുക.രണ്ട്, നിർമ്മമത: തന്റെ പക്കലുള്ളതൊന്നും തന്റേതല്ലെന്നും അല്ലാഹു ഏൽപ്പിച്ച അമാനത്താണെന്നുമുള്ള ബോധം. മൂന്ന്, ഹുബ്ബുൽ ജാഹ് (പ്രശസ്തി) ഇല്ലാതാക്കൽ: ആരും അറിയാതെ നൽകുന്നത് വഴി പേരും പ്രശസ്തിയും ആഗ്രഹിക്കുന്ന നഫ്‌സിനെ തോൽപ്പിക്കുക.

സകാത്ത് നൽകുമ്പോൾ നാം ചെയ്യുന്ന കണക്കുകൂട്ടലുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അല്ലാഹുവുമായുള്ള ഒരു ബിസിനസ്സ് ആണ്. എന്നാൽ ഇത് ലാഭം മാത്രം ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ള ഒന്നല്ല, മറിച്ച് ലാഭമില്ലാത്ത നഷ്ടത്തിൽ പോലും സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്ന പ്രണയിയുടെ സമർപ്പണമാണ്.

ഇലാഹീ സാമീപ്യത്തിലേക്കുള്ള ശാശ്വത പ്രകാശം

വിശുദ്ധ ഖുർആൻ ദർശനത്തിലെ സകാത്തും ഫിത്ർ സകാത്തും

മനുഷ്യനെ മൃഗീയമായ സ്വാർത്ഥതയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് മലക്കുകളുടെ വിശുദ്ധിയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്ന ആത്മീയ പ്രക്രിയകളാണ്. ദാനത്തിലൂടെ സമ്പത്ത് കുറയുകയല്ല, മറിച്ച് അത് ദൈവീക പ്രകാശത്താൽ അനുഗൃഹീതമായി മാറുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. തസവ്വുഫിന്റെ ജ്ഞാനവീഥിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ സകാത്ത് എന്നത് ഭൗതികമായ ഒരു കൈമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ആത്മാവിന്റെ ജ്ഞാനസ്നാനമാണ്. ഓരോ തുള്ളി സകാത്തും ഒരു വിശ്വാസിയുടെ ഹൃദയത്തിലെ അന്ധകാരത്തെ നീക്കുന്നു. റമദാനിലെ വ്രതം ആത്മാവിനെ മിനുക്കുമ്പോൾ, ഫിത്ർ സകാത്ത് അതിനെ പൂർണ്ണതയിലെത്തിക്കുന്നു. ആത്യന്തികമായി, അല്ലാഹുവിന്റെ തണൽ മാത്രം ലഭിക്കുന്ന അന്ത്യദിനത്തിൽ, നമ്മുടെ ഈ ദാനധർമ്മങ്ങൾ നമ്മുടെ രക്ഷയ്ക്കായി നിലകൊള്ളും.സകാത്തിന്റെ ഓരോ ചലനവും സ്നേഹത്തിന്റെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും ദൈവീകമായ താളമാണ്. ഈ താളം ഹൃദയത്തിൽ ഏറ്റുവാങ്ങുന്നവർക്ക് മാത്രമേ സകാത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മാധുര്യം നുണയാൻ കഴിയൂ. അല്ലാഹു തന്റെ സൃഷ്ടികളിലൂടെ നമ്മെ പരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ആ പരീക്ഷയിൽ വിജയിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം നമ്മുടെ വിനയത്തോടെയുള്ള വിട്ടുകൊടുക്കലുകളാണ്. ഈ വിട്ടുകൊടുക്കലുകളിലൂടെ നാം അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടെത്തുന്നു, അവനിൽ വിലയം പ്രാപിക്കുന്നു. ആത്മീയമായ ഈ യാത്രയിൽ സകാത്ത് എന്നും നമ്മുടെ പാതയിലെ വിളക്കായി പ്രകാശിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കും.

ഫിത്റ് എന്ന പദവുമായി ഏറ്റവും അടുത്തുനിൽക്കുന്ന വാക്കാണ് 'ഫിത്‌റ'. മനുഷ്യൻ ജനിക്കുമ്പോൾ അവനിലുണ്ടാകുന്ന നിഷ്കളങ്കവും ശുദ്ധവുമായ അവസ്ഥയാണിത്. ഭൗതിക ലോകത്തെ മോഹങ്ങളും പാപങ്ങളും ഈ ശുദ്ധപ്രകൃതിയെ മലിനമാക്കുന്നു. റമദാനിലെ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിന് ശേഷം നൽകുന്ന സകാത്ത്, ആ പഴയ 'ശുദ്ധ പ്രകൃതി' വീണ്ടെടുത്തതിന്റെ അടയാളമാണ്.

ഒരു പരിവർത്തന പ്രക്രിയയുടെ പൂർത്തീകരണമാണ് ഫിത്റ്. ഒരു മാസം നീണ്ട ആത്മീയ പരിശീലനത്തിന്റെ (റമദാൻ) ഫലം ആത്മാവിൽ പതിഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു എന്ന പ്രഖ്യാപനമാണത്.

ഫിത്റ് എന്നാൽ ഒരു 'പുനർജന്മം' ആണ്. നോമ്പിലൂടെ പഴയ മനുഷ്യൻ മരിക്കുകയും, സകാത്തിലൂടെ സ്നേഹവും കാരുണ്യവും നിറഞ്ഞ പുതിയൊരു മനുഷ്യൻ (ഫിത്‌റയിലേക്ക് മടങ്ങിയവൻ) ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പെരുന്നാൾ ദിനത്തിൽ നാം പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നത്; അത് രണ്ട് 'ശുദ്ധാത്മാക്കൾ' തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയാണ്.