തിരുനബി(സ)യുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിസ്മയകരവും ദാർശനികമായി അത്യഗാധവുമായ സംഭവമാണ് ഇസ്റാഉം മിഅ്റാജും. മക്കയിലെ മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്ന് ഫലസ്ഥീനിലെ മസ്ജിദുൽ അഖ്സയിലേക്കുള്ള നിശാപ്രയാണവും (ഇസ്റാഅ്), അവിടെ നിന്ന് ഏഴു ആകാശങ്ങൾ കടന്ന് അല്ലാഹുവിന്റെ സവിധത്തിലേക്കുള്ള ഊർദ്ധ്വാരോഹണവും (മിഅ്റാജ്) കേവലമൊരു ചരിത്രയാത്രയല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ വികാസത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠയെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന മഹാ പരിവർത്തനമാണ്. ഭൗതികമായ കാലത്തിനും സ്ഥലത്തിനും അതീതമായി നടന്ന ഈ അത്ഭുത സംഭവം വിശ്വാസികൾക്ക് അല്ലാഹുവിലേക്ക് ലയിച്ചുചേരാനുള്ള പന്ഥാവിൽ വഴികാട്ടിയായി വർത്തിക്കുന്നു. ഈ യാത്ര തിരുനബി(സ)യുടെ ജീവിതത്തിൽ മാത്രമല്ല, ഇസ്‌ലാമിക ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായൊരു നിർണ്ണായക മുഹൂർത്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഭൗതികമായ ആ സംഭവവികാസങ്ങൾക്കപ്പുറം ആന്തരികമായ അത്യഗാധമായ ആത്മജ്ഞാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണിവ.
ഖുർആനിക ദർശനം: നിഗൂഢതകളുടെ അനാവരണം
ഇസ്റാഇനെയും മിഅ്റാജിനെയും കുറിച്ചുള്ള ഖുർആനിക വചനങ്ങൾ വെറും വിവരണങ്ങളല്ല, മറിച്ച് പ്രവാചകന്റെ പരമമായ അടിമത്തത്തെയും (ഉബൂദിയ്യത്ത്) അല്ലാഹുവിന്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടാന്തങ്ങളെയും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്ന പവിത്ര വചനങ്ങളാണ്.
ഖുർആനിൽ ഒരു സൂറത്തിനു തന്നെ അല്ലാഹു ഇസ്റാഅ് എന്ന് പേരിട്ടു. സൂറത്തുൽ ഇസ്റാഇലാണ് അല്ലാഹു : തിരുനബി(സ)യുടെ ഉബൂദിയ്യത് അഥവാ സമ്പൂർണ്ണ അടിമത്തം എന്ന ഉൽകൃഷ്ട വിശേഷണം പറഞ്ഞു കൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു ഇസ്റാഇനെ വിശദീകരിക്കുന്നത് തന്നെ.
സൂറത്തുൽ ഇസ്റാഇലെ ഒന്നാം വചനം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്: "തന്റെ ദാസനെ മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്ന് പരിസരം അനുഗൃഹീതമായ മസ്ജിദുൽ അഖ്സയിലേക്ക് നിശാപ്രയാണം ചെയ്യിച്ചവൻ പരിശുദ്ധനാകുന്നു". ഈ സൂക്തം ആരംഭിക്കുന്ന 'സുബ്ഹാൻ' (പരിശുദ്ധൻ) എന്ന പദം തന്നെ ഈ സംഭവത്തിന്റെ അതിഭൗതിക സ്വഭാവത്തെയും അത്ഭുതത്തെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. സാധാരണഗതിയിൽ അസംഭവ്യമെന്ന് തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ അല്ലാഹുവിന് എളുപ്പമാണെന്ന ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണിത്.
ഈ ആയത്തിലെ 'അബ്ദ്' (അടിമ/ദാസൻ) എന്ന പദത്തിന് ആത്മജ്ഞാനികളും സൂഫീ പണ്ഡിതന്മാർ വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. പല മുഫസ്സിറുകളും സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, പ്രവാചക(സ)നെ പേര് വിളിക്കാതെ തന്റെ 'ദാസൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത് അവിടുത്തേക്ക് നൽകപ്പെട്ട ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമതിയാണ്. പൂർണ്ണമായ ദാസ്യവേലയിലൂടെയും അസ്തിത്വ വിസ്മൃതിയിലൂടെയുമാണ് തിരുനബി(സ) ഈ അത്യുന്നത പദവിയിലെത്തിയത്. ഇബ്നു അജീബ(റ) തന്റെ 'ബഹ്റുൽ മദീദിൽ' വിവരിക്കുന്നത് പ്രകാരം, ഈ അടിമത്തം അല്ലാഹുവുമായുള്ള പ്രേമബന്ധത്തിന്റെ പരമമായ ലയനത്തെയാണ് (ഫനാ) സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
സൂറത്തുന്നജ്മ്: അത്യുന്നത ദർശനങ്ങൾ
മിഅ്റാജിന്റെ ആന്തരിക തലങ്ങളെക്കുറിച്ച് സൂറത്തുന്നജ്മിലെ 13 മുതൽ 18 വരെയുള്ള വചനങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. "കണ്ണഞ്ചിപ്പോയിട്ടില്ല, പരിധി വിട്ടിട്ടുമില്ല. തന്റെ റബ്ബിന്റെ മഹത്തായ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ അവിടുന്ന് തീർച്ചയായും കണ്ടിട്ടുണ്ട്". നജ്മുദ്ദീൻ കുബ്റ(റ) തന്റെ 'തഅ്-വീലാതുന്നജ്മിയ്യ' എന്ന തഫ്‌സീറിൽ ഈ വചനങ്ങളെ ഹൃദയത്തിന്റെ വിശുദ്ധീകരണവുമായാണ് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ഹൃദയം കണ്ടതിനെ മനസ്സ് നിഷേധിച്ചില്ല എന്നത് തിരുനബി(സ)യുടെ ആത്മീയമായ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തെയും ഏകാഗ്രതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹയിൽ വെച്ച് തിരുനബി(സ) കണ്ട ആ വലിയ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ (അൽ-ആയാത്തുൽ കുബ്റ) അല്ലാഹുവിന്റെ ദിവ്യസത്ത (ദാത്ത്) തന്നെയാണെന്ന് സൂഫീ വ്യാഖ്യാതാക്കൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ പ്രവാചകൻ അനുഭവിക്കുന്ന സാമീപ്യത്തെ ഖുർആൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് "രണ്ട് വില്ലിന്റെ അകലം അല്ലെങ്കിൽ അതിലും കുറഞ്ഞത്" (കഅ്ബ ഖൗസൈനി ഔ അദ്നാ) എന്നാണ്. ഇത് ഭൗതികമായ ദൂരമല്ല, മറിച്ച് സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും തമ്മിലുള്ള ബോധലയനമാണ്.
രഹസ്യങ്ങളുടെ തിരശ്ശീല നീങ്ങുമ്പോൾ:
മഹാന്മാരായ സൂഫികളുടെ വിശകലനങ്ങൾ
ഇസ്റാഉം മിഅ്റാജും കേവലമൊരു യാത്രാവിവരണമല്ല, മറിച്ച് ആത്മാവിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്കുള്ള പര്യവേഷണമാണ്. സൂഫീ ലോകത്തെ അതികായന്മാർ ഈ സംഭവത്തിന് നൽകുന്ന വിശദീകരണങ്ങൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പുതിയ വാതായനങ്ങൾ തുറന്നുതരുന്നു.
ശൈഖുൽ അക്ബർ ഇബ്നു അറബി(റ)യുടെ വീക്ഷണം :
ഇബ്നു അറബി(റ) മിഅ്റാജിനെ 'സാലിക്' (ആത്മീയ യാത്രികൻ) തന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് നടത്തേണ്ട യാത്രയായാണ് വിവരിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ മിഅ്റാജ് എന്നത് 70,000 പ്രകാശത്തിന്റെയും ഇരുട്ടിന്റെയും മറകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന പവിത്ര പ്രക്രിയയാണ്. ഈ മറകൾ മനുഷ്യന്റെ അഹന്തയും ഭൗതിക മോഹങ്ങളുമാണ്. 'കിതാബുൽ ഇസ്റാഅ്' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ അദ്ദേഹം ഈ പ്രയാണത്തെ ആത്മാവിന്റെ പരിവർത്തനമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
തിരുനബി(സ) മിഅ്റാജിലൂടെ മുൻപുള്ള എല്ലാ പ്രവാചകന്മാരുടെയും ആത്മീയ സത്തകളെ തന്നിൽ ഒരുമിപ്പിച്ചു എന്ന് ഇബ്നു അറബി(റ) തന്റെ 'ഫുസൂസുൽ ഹികമിൽ' വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രവാചകൻ എല്ലാ പ്രവാചകന്മാർക്കും ഇമാം നിന്ന് നിസ്കരിച്ചത് വഴി അവിടുന്ന് സർവ്വ ലോകങ്ങൾക്കും കാരുണ്യമായി (റഹ്മത്തുൻ ലിൽ ആലമീൻ) മാറുകയും എല്ലാ വിജ്ഞാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രബിന്ദുവായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.
റൂഹുൽ ബയാൻ:
ഇസ്മാഈലുൽ ഹഖി അൽ ബറൂസവി(റ)യുടെ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ
ഇസ്മാഈലുൽ ഹഖി അൽ ബറൂസവി(റ) തന്റെ 'റൂഹുൽ ബയാൻ' എന്ന തഫ്‌സീറിൽ മിഅ്റാജിനെ തിരുനബി(സ)യുടെ 'ബാത്വിനായ' (ആന്തരികമായ) ഹഖിന്റെ വെളിപ്പെടുത്തലായി കാണുന്നു. മിഅ്റാജ് യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് തിരുനബി(സ)യുടെ ഹൃദയം തുറന്ന് ശുദ്ധീകരണ പ്രക്രിയക്ക് വിധേയമാക്കിയത് ഹൃദയത്തിലെ മാനുഷികമായ ദുർഗുണങ്ങളെ നീക്കം ചെയ്ത് അതിനെ ദിവ്യപ്രകാശത്താൽ നിറയ്ക്കാനായിരുന്നു. ഇത് ഓരോ വിശ്വാസിയും തന്റെ ആത്മീയയാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണം നടത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ബറൂസവി(റ) സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പ്രകാരം, മിഅ്റാജിലെ ഓരോ ആകാശവും ഓരോ ആത്മീയ മണ്ഡലങ്ങളെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ഒന്നാം ആകാശം ആദം(അ)-ന്റേതാണ്, അത് ഭൗതിക വിരക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഏഴാം ആകാശത്ത് ഇബ്രാഹീം(അ)-നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ അത് തൗഹീദിന്റെയും (ഏകദൈവവിശ്വാസം) പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണത്തിന്റെയും വിതാനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
ബഹ്റുൽ മദീദും തഅ്വലാതുന്നജ്മിയ്യയും
അഹ്മദ് ഇബ്നു അജീബ(റ) തന്റെ 'അൽ-ബഹ്റുൽ മദീദിൽ' മിഅ്റാജിനെ നിസ്കാരവുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. "നിസ്കാരം വിശ്വാസിയുടെ മിഅ്റാജാണ്" എന്ന ഹദീസിനെ മുൻനിർത്തി, ഭൗതിക ലോകത്ത് നിന്ന് ആത്മീയ ലോകത്തേക്കുള്ള ലയനമായി നിസ്കാരത്തെ അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. മസ്ജിദുൽ ഹറാം എന്നത് ബുദ്ധിപരമായ സത്യസന്ധതയുടെ പ്രതീകമായും മസ്ജിദുൽ അഖ്സ എന്നത് ഹൃദയത്തിന്റെ വിശുദ്ധി കുടികൊള്ളുന്ന ഇടമായും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
നജ്മുദ്ദീൻ കുബ്റ(റ) തന്റെ 'തഅ്വലാതുന്നജ്മിയ്യ'യിൽ മിഅ്റാജിനെ മരണത്തിന് തുല്യമായ ആത്മീയ അനുഭവമായാണ് (മൗത്തുൽ ഇറാദി) കാണുന്നത്. അതായത്, ശരീരത്തോടൊപ്പം ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ തന്റെ സ്വത്വത്തെ അല്ലാഹുവിൽ ഇല്ലാതാക്കി ദിവ്യസാമീപ്യം അനുഭവിക്കുന്ന അവസ്ഥ. പരലോകത്തെ കാഴ്ചകൾ ഇഹലോകത്ത് വെച്ച് തന്നെ തിരുനബി(സ) കണ്ടു എന്നത് വിശ്വാസിക്ക് തന്റെ ആത്മീയ ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയൊരു പാഠമാണ് നൽകുന്നത്.
ഇസ്റാഅ്: ഭൗതികതയിൽ നിന്ന് പവിത്രതയിലേക്കുള്ള സമാന്തരം
ഇസ്റാഅ് എന്നത് തിരശ്ചീനമായ ഒരു യാത്രയാണ് (Horizontal Journey). ഇത് ഭൗതിക ലോകത്ത് (ആലമുൽ മുൽക്ക്) ആരംഭിക്കുകയും പവിത്രമായ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോവുകയും ചെയ്യുന്നു. മസ്ജിദുൽ ഹറാമിൽ നിന്ന് മസ്ജിദുൽ അഖ്സയിലേക്കുള്ള ഈ യാത്ര ബുദ്ധിപരമായ അന്വേഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് ആത്മീയമായ ഹൃദയ വിതാനത്തിലേക്കുള്ള മനുഷ്യന്റെ വളർച്ചയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
യാത്രാ ഘട്ടങ്ങളേയും അവയുടെ ഭൗതികമായ അർത്ഥ തലങ്ങളെയും അതോടൊപ്പം അവയുടെ ആത്മീയമായ ജ്ഞാന ദർശനങ്ങളേയും സംക്ഷിപ്തമായി നമുക്ക് ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാം.
മസ്ജിദുൽ ഹറാം - മക്കയിലെ പള്ളി - ബുദ്ധിയുടെ ഭവനം (House of Reason)
ബുറാഖ് - വാഹനം - ഇലാഹീ കാരുണ്യത്തിന്റെ ആകർഷണം
മസ്ജിദുൽ അഖ്സ - ഖുദ്സിലെ പള്ളി - ഹൃദയത്തിന്റെ വിശുദ്ധ ഭവനം (Holy House)
ബുറാഖ് എന്ന വാഹനം പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗതയെയും (ബർഖ്) ആത്മീയ ഊർജ്ജത്തെയുമാണ് കുറിക്കുന്നത്. മനുഷ്യൻ തന്റെ സ്വത്വത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുമ്പോൾ അവനിലെ ആത്മീയ വാഹനം ഉണരുകയും അവൻ ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ അഖ്സയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തിരുനബി(സ) മസ്ജിദുൽ അഖ്സയിൽ വെച്ച് എല്ലാ പ്രവാചകന്മാർക്കും ഇമാം നിന്ന് നിസ്കരിച്ചത് വഴി ഇസ്‌ലാം പൂർവ്വ പ്രവാചകന്മാരുടെ ദർശനങ്ങളുടെ പൂർത്തീകരണമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു.
മിഅ്റാജ്: ആത്മാവിന്റെ ഊർദ്ധ്വാരോഹണം
മിഅ്റാജ് എന്നത് ലംബമായ യാത്രയാണ് (Vertical Journey). ഇത് ഏഴ് ആകാശങ്ങൾ കടന്ന് സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹയിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ഓരോ ആകാശവും ഓരോ ആത്മീയ പടവുകളെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. പിന്നീട് അതീവ ധ്യാനാത്മകമായ റബ്ബിന്റെ പരിശുദ്ധ സവിധത്തിൽ(ഹളീറതുൽ ഖുദ്‌സ്) പ്രണയ ലയന സാക്ഷാൽക്കാരത്തിന്റെ അനുഗ്രഹ പൂർണ്ണിമയിലെത്തുന്നു.
ഏഴ് ആകാശങ്ങളിലെ ആത്മീയ അനുഭവങ്ങൾ
ഒന്നാം ആകാശം: ആദം(അ)-നെ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ആദിമമായ അവസ്ഥയെയും ഭൗതിക വിരക്തിയെയും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
രണ്ടാം ആകാശം: ഈസാ(അ), യഹ്‌യ(അ) എന്നിവരുമായുള്ള സമാഗമം. ഇത് ആത്മാവിന്റെ ജീവനെയും ആന്തരിക പ്രകാശത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
മൂന്നാം ആകാശം: യൂസുഫ്(അ). ആത്മീയ സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും മണ്ഡലം.
നാലാം ആകാശം: ഇദ്‌രീസ്(അ). ആത്മീയമായ ഉയർച്ചയും ശാശ്വതമായ സാമീപ്യവും.
അഞ്ചാം ആകാശം: ഹാറൂൻ(അ). ഹൃദയ വിശുദ്ധിയും ആത്മീയ നേതൃത്വവും.
ആറാം ആകാശം: മൂസാ(അ). ദിവ്യസംവാദത്തിന്റെ വിതാനവും സമൂഹത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും.
ഏഴാം ആകാശം: ഇബ്രാഹീം(അ). ബൈത്തുൽ മഅ്മൂറിലേക്ക് ചാരിനിൽക്കുന്ന അവിടുന്ന് തൗഹീദിന്റെ അചഞ്ചലമായ പ്രതീകമാണ്.
ഈ പടവുകൾ ഓരോന്നും സാലിക് തന്റെ ആത്മീയയാത്രയിൽ കടന്നുപോകേണ്ട അവസ്ഥകളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ പ്രവാചകന്മാരെ കാണുന്നത് വഴി സയ്യിദുനാ മുഹമ്മദ് നബി(സ) അവരുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും പ്രത്യേക സിഫത്തുകളെ (ഗുണങ്ങൾ) തന്നിൽ ലയിപ്പിച്ചു എന്ന് ആത്മജ്ഞാനികൾ വിശദീകരിക്കുന്നു.
സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹ: ബോധത്തിന്റെ അതിർവരമ്പ്
ഏഴ് ആകാശങ്ങളും കടന്ന് തിരുനബി(സ) സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹയിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. അറിവിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും സൃഷ്ടിജാലങ്ങളുടെയും അതിർത്തി അവസാനിക്കുന്ന ഇടമാണ് സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹ. അവിടെ വെച്ച് ജിബ്‌രീൽ(അ) തിരുനബി(സ)യോട് പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ നിന്ന് ഒരടി കൂടി മുന്നോട്ട് വെച്ചാൽ ഞാൻ കരിഞ്ഞുപോകും". ഇത് കാണിക്കുന്നത് മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ വളർച്ചയ്ക്ക് മുമ്പിൽ മലക്കുകൾക്ക് പോലും പരിമിതിയുണ്ടെന്നാണ്.
സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹ എന്നാൽ 'അവസാനത്തെ ഇലന്ത മരം' എന്നാണ് അർത്ഥം. സൃഷ്ടികൾക്ക് എത്തിച്ചേരാവുന്ന അറിവിന്റെ പരമാവധിയാണത്. അവിടെ നിന്ന് പ്രവാചകൻ അല്ലാഹുവുമായി നേരിട്ടുള്ള സംവാദത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ഇത് സാലിക് തന്റെ 'അന'യെ (ഞാൻ എന്ന ഭാവം) പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കി അല്ലാഹുവിൽ ലയിക്കുന്ന 'ഫനാ' എന്ന അവസ്ഥയെ കുറിക്കുന്നു.
ഈ സമാഗമത്തിന്റെ അത്യുന്നത ഭാവത്തെ ഖുർആൻ വിവരിക്കുന്നത് 'കഅ്ബ ഖൗസൈനി' എന്നാണ്. ഇത് സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവിടെ വെച്ചാണ് നിസ്കാരം എന്ന മഹാസമ്മാനം പ്രവാചകന് നൽകപ്പെട്ടത്.
നിസ്കാരം: വിശ്വാസിയുടെ ആത്മീയ മിഅ്റാജ്
മിഅ്റാജിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രായോഗിക ഫലം അഞ്ച് നേരത്തെ നിസ്കാരമാണ്. തുടക്കത്തിൽ അമ്പത് വക്ത് നിസ്കാരമാണ് കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടതെങ്കിലും മൂസാ(അ) ന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം തിരുനബി(സ) വീണ്ടും വീണ്ടും അല്ലാഹുവിനോട് അപേക്ഷിക്കുകയും ഒടുവിൽ അത് അഞ്ചായി ചുരുക്കുകയുമാണുണ്ടായത്. അമ്പത് നിസ്കാരങ്ങൾ വഴി ലഭിക്കേണ്ട ആത്മീയ സാമീപ്യം അഞ്ച് നിസ്കാരങ്ങളിൽ തന്നെ അല്ലാഹു നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന വലിയൊരു ആത്മീയ രഹസ്യം കൂടി ഇതിൽ ഉൾച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
നിസ്കാരം വെറുമൊരു ചടങ്ങല്ല, മറിച്ച് വിശ്വാസിക്ക് ഓരോ ദിവസവും അല്ലാഹുവിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാനുള്ള അവസരമാണ്. നിസ്കാരത്തിലെ ഓരോ വശവും മിഅ്റാജിന്റെ ഓരോ ഘട്ടത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു. തക്ബീറിലൂടെ ലോകത്തെ പിന്നിലേക്ക് എറിയുന്ന വിശ്വാസി, സുജൂദിലൂടെ അല്ലാഹുവിന്റെ സാമീപ്യത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠ അനുഭവിക്കുന്നു.
നിസ്കാരത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടങ്ങൾക്കും മിഅ്റാജിലെ സംഭവ വികാസങ്ങളോടുള്ള അർത്ഥ തലങ്ങൾ നമുക്കിങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാം :
തക്ബീറത്തുൽ ഇഹ്റാം - ഭൗതിക ലോകത്തോടുള്ള വിടവാങ്ങൽ
ഖിയാം (നിൽപ്പ്) - അല്ലാഹുവിന്റെ സവിധത്തിലുള്ള സാന്നിധ്യം
റുകൂഅ് - വിനയത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും അവസ്ഥ
സുജൂദ് - ഖാബ ഖൗസൈനി - ലയനത്തിന്റെ നിമിഷം
അത്തഹിയ്യാത്ത് - മിഅ്റാജിലെ ദിവ്യസംഭാഷണങ്ങൾ
മുറാഖബയും മിഅ്റാജും: ഹൃദയ നിരീക്ഷണത്തിന്റെ സായൂജ്യം
ആത്മീയ യാത്രയുടെ അടിസ്ഥാന ശിലയാണ് മുറാഖബ. അല്ലാഹു എന്നെ എപ്പോഴും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന ബോധത്തോടെ ഹൃദയത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിനെയാണ് മുറാഖബ എന്ന് പറയുന്നത്. അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള തന്റെ വഴികാട്ടിയും മാർഗദർശിയും സഹായിയുമായ സ്നേഹ വത്സലനായ മുർശിദിനോടൊപ്പം റബ്ബിലേക്കുള്ള ആത്മസഞ്ചാരമാണ് മുറാഖബ. മിഅ്റാജിൽ തിരുനബി(സ) അനുഭവിച്ച ആ ദിവ്യസാമീപ്യം ഇബാദത്തുകളിൽ ലഭ്യമാകണമെങ്കിൽ സമ്പൂർണ്ണമായ മുറാഖബ അനിവാര്യമാണ്. സാലികിന്റെ മിഅ്റാജാണ് മുറാഖബ.
മുറാഖബയിലൂടെ ഒരു സാലിക് തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അല്ലാഹുവല്ലാത്ത മറ്റെല്ലാ ചിന്തകളെയും ഒഴിവാക്കുന്നു. ഇത് മിഅ്റാജിലെ സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹയ്ക്ക് സമാനമായ ഒരവസ്ഥയാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ നാമങ്ങളിലും സിഫത്തുകളിലും (ഗുണങ്ങൾ) ലയിക്കുമ്പോൾ മുഅ്മിൻ തന്റെ അസ്തിത്വത്തെ മറക്കുകയും അല്ലാഹുവിന്റെ തജല്ലിയാത്തുകൾ (വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ) ഹൃദയത്തിൽ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. "നീ അല്ലാഹുവെ കാണുന്നില്ലെങ്കിലും അവൻ നിന്നെ കാണുന്നുണ്ട്" എന്ന ഇഹ്സാന്റെ പദവി മുറാഖബയിലൂടെയാണ് കൈവരുന്നത്.
അൻഫാസ്: ശ്വാസക്രമീകരണത്തിലെ മിഅ്റാജ്
സൂഫീ സരണിയിൽ 'അൻഫാസ്' അഥവാ ശ്വാസക്രമീകരണത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഓരോ ശ്വാസവും അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രത്യേകമായൊരു സൃഷ്ടിയാണെന്ന് സൂഫികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ശ്വാസത്തെ ശ്രദ്ധിക്കുക എന്നത് ഖാദിരി, രിഫാഈ, ശാദുലി, ചിശ്തി, നക്ഷബന്ദി തുടങ്ങിയ എല്ലാ ത്വരീഖത്തുകളിലെയും പ്രധാന കർമ്മമാണ്.
ഓരോ ശ്വാസത്തിലും അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കുന്നത് വഴി മനുഷ്യൻ ഓരോ നിമിഷവും ഓരോ കുഞ്ഞു മിഅ്റാജുകൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ശ്വാസം അകത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ അത് അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള ജീവനും, പുറത്തേക്ക് വരുമ്പോൾ അത് കൃതജ്ഞതയുമാണെന്ന് ഒരു സാലിക് കരുതുന്നു. മിഅ്റാജിൽ തിരുനബി(സ) സ്ഥലകാലങ്ങളെ മറികടന്നത് പോലെ, ശ്വാസത്തിലുള്ള ഏകാഗ്രത വഴി മനുഷ്യൻ തന്റെ ഭൗതിക ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായി ആത്മീയ മണ്ഡലങ്ങളിലേക്ക് ഉയരുന്നു. 'നഫസു ർ-റഹ്മാൻ' (കാരുണ്യവാനായവന്റെ ശ്വാസം) എന്ന ജ്ഞാന തലം പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ അല്ലാഹുവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഓരോ നിമിഷവും പുതുക്കപ്പെടുന്നു എന്ന വലിയ തത്വമാണ് പറഞ്ഞുതരുന്നത്.
ഇസ്റാഉം മിഅ്റാജും : ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം
ഇസ്റാഉം മിഅ്റാജും കേവലമൊരു അദ്ഭുത കഥയല്ല, മറിച്ച് ഓരോ വിശ്വാസിക്കും തന്റെ ജീവിതത്തിൽ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള ആത്മീയ പാഠപുസ്തകമാണ്. തിരുനബി(സ) നടത്തിയ ആ അനുഗ്രഹീത യാത്ര ഓരോ വിശ്വാസിക്കും തന്റെ ആത്മാവിനെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ഉയർത്താനുള്ള ആത്മബലം നൽകുന്നു. ഹൃദയ ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെയും (തസ്കിയത്ത്), മുറാഖബയിലൂടെയും, അൻഫാസിലൂടെയും ഒരു സാലിക് തന്റെ ആത്മീയ മിഅ്റാജ് പൂർത്തിയാക്കുന്നു.
തിരുനബി(സ) മിഅ്റാജിൽ അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടുമുട്ടിയ ശേഷം തിരികെ ഭൂമിയിലേക്ക് വന്നത് ലോകത്തിന് കാരുണ്യവും പ്രകാശവും പകർന്നുനൽകാനാണ്. അതുപോലെ, ആത്മീയ ഔന്നത്യം പ്രാപിച്ച ഒരു വിശ്വാസി തന്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തിലും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലും കൂടുതൽ നന്മയും കരുണയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്. നിസ്കാരം എന്ന മിഅ്റാജിലൂടെ നാം അല്ലാഹുവിലേക്ക് നിരന്തരം പ്രയാണം ചെയ്യണം. ഈ മഹായാത്ര ഓരോ വിശ്വാസിക്കും തന്റെ ഉള്ളിലെ പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും അല്ലാഹുവിന്റെ സാമീപ്യത്തിൽ സംതൃപ്തനാകാനും അവസരം നൽകുന്നു. ഇസ്റാഇന്റെയും മിഅ്റാജിന്റെയും ആന്തരിക തലങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നത് വിശ്വാസിയെ തന്റെ സ്രഷ്ടാവിലേക്ക് കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ എത്തിക്കാൻ സഹായിക്കും. ഓരോ വിശ്വാസിയും തന്റെ ജീവിതത്തെ ഒരു നിതാന്ത മിഅ്റാജാക്കി മാറ്റുമ്പോഴാണ് ദീൻ വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന ആത്മീയ സമ്പൂർണ്ണതയും സമാധാനവും കൈവരുന്നത്.